THỨ BẠN THẤY PHỤ THUỘC VÀO ĐIỀU BẠN BIẾT

Điều quan trọng là phải hiểu cách thị giác hoạt động vì ngay từ lần đầu tiên nhìn vào một tình huống, bạn đã tận dụng những kiến thức sẵn có của mình. Nếu đang xem một trận bóng chày, làm sao bạn biết mình phải nhìn ở đâu? Nếu bạn chưa bao giờ xem bóng chày trước đây thì toàn bộ trận đấu nhiều khả năng là một mớ bòng bong phức tạp. Bạn có thể bỏ lỡ rất nhiều những pha hành động vì không thể dự đoán được điều sẽ xảy ra tiếp theo. Khi biết nhiều hơn về bóng chày và phát triển một số kiến thức chuyên môn, bạn sẽ biết phải nhìn ở đâu và sự vật nào quan trọng để nhìn. Đầu tiên, bạn có thể tập trung vào cầu thủ ném bóng và đánh bóng. Nhưng sau đó bạn có thể nhận ra rằng liệu sân trong đang chơi gần hay chơi xa, hay bạn có thể kiểm tra vị trí các cầu thủ sân ngoài được chọn đứng chờ một cú đánh đặc biệt nào đó. Bạn càng biết nhiều hơn về bóng chày thì kiến thức của bạn càng mách bảo bạn biết nhiều hơn về cách thức xem trận đấu.

Bình luận viên bóng chày sắc sảo Tim McCarver có một khả năng huyền bí trong việc dự đoán những sự kiện khi bình luận một trận bóng. Trong vai trò cựu cầu thủ bắt bóng của Philadelphia Phillies ở giải Major League, ông đã phát triển một Thói quen thông minh cho việc quan sát trên sân để đảm bảo rằng cầu thủ của mình ở đúng vị trí trong mỗi lần đánh bóng. Ông mang kỹ năng đó vào phòng bình luận. Khi bình luận một trận đấu trên truyền hình, ông thường xuyên chỉ ra rằng những cầu thủ sân trong đang đứng quá gần trước khi cầu thủ đánh bóng thực hiện một cú đánh cầu vồng bay tới khu vực vòng ngoài để giành điểm single. Các cổ động viên bóng chày điển hình cũng sẽ chẳng bao giờ thấy được những chi tiết mà McCarver thường thấy. Kiến thức của ông về trận đấu dẫn đường cho những gì ông thấy. 

>>. Xem thêm: Bạn nhìn thấy ít hơn kỳ vọng

Bất cứ lúc nào, những gì bạn thấy là một tổ hợp ánh sáng bật ngược lại từ bề mặt các sự vật trên thế giới và kiến thức hiện hữu của bạn mách bảo bạn tiếp theo phải nhìn cái gì và cách giải nghĩa những gì bạn thấy. Các nhà tâm lý học gọi những thông tin trực quan đơn giản như màu sắc, hình dạng và kích cỡ của các vật thể là “thông tin cấp thấp” và những thông tin mang tính khái niệm là “thông tin cấp cao.” Tôi gọi thông tin mà mắt tự thu thập được từ thế giới trực quan là nhìn từ dưới lên, vì thị giác sử dụng những thông tin cấp thấp có sẵn từ thế giới. Tôi gọi việc sử dụng những kiến thức hiện hữu về thế giới để thu nhận thông tin ngoài thế giới là nhìn từ trên xuống, vì thị giác được dẫn dắt bởi những kiến thức cao cấp hiện hữu.

Nhìn từ trên xuống đóng một vai trò rất quan trọng trong cách chúng ta thu thập thông tin mới. Từ khi mở mắt ra, chúng ta đã một phần bị dẫn dắt bởi những gì chúng ta biết. Kết quả là, đa phần chúng ta sẽ thu nhận các thông tin mới có liên quan đến cách chúng ta nghĩ về sự vận hành của thế giới. Một chuyên gia bóng chày như McCarver nhận ra tất cả những loại khía cạnh tinh tế nhất trong tương tác giữa các cầu thủ. Do đó, việc sở hữu chuyên môn có một giá trị nào đó và giá trị đó bắt đầu ảnh hưởng lên tư duy từ khoảnh khắc vị chuyên gia bắt đầu nhìn thế giới.

>>> xem thêm: Dịch vụ quảng cáo google adwords giá rẻ nhất

Cùng lúc đó, kiến thức có thể bẫy bạn vào những cách nhìn. Một cô gái trẻ đi xem trận bóng chày đầu tiên có thể nhận ra những đặc điểm về đám đông hay sân vận động hay những cầu thủ mà McCarver sẽ không thấy vì kiến thức từ trên xuống của cô này không mách bảo cô chính xác phải tập trung vào cái gì. Thay vào đó, những hiện tượng thú vị từ dưới lên từ thế giới trực quan có thể tạo ra nhiều ảnh hưởng lên những gì cô này thu thập được từ sự kiện.

Những gì tôi đã nói cho đến giờ không chỉ đúng với thị giác, dù rằng tôi dùng thị giác làm ví dụ. Trong hoạt động nghe cũng tồn tại rất nhiều giới hạn với những thông tin mà chúng ta nhận vào. Có rất nhiều âm thanh khác nhau trong thế giới xung quanh nhưng chúng ta chỉ tập trung chú ý vào một vài âm thanh trong số đó. Trong ví dụ trận đấu bóng chày, nếu nghe một cổ động viên đằng sau hét lên một tiếng chửi, bạn có thể không nghe được tiếng rao của người bán hàng rong giữa các dãy ghế.

Một thí nghiệm tâm lý học kinh điển về chủ đề này yêu cầu một nhóm người đeo tai nghe. Các từ vựng được phát qua tai nghe, nhưng mỗi bên tai lại phát những cụm từ khác nhau. Những người tham gia được yêu cầu nghe từ được phát ở một bên tai (ví dụ tai bên trái) và lặp lại thành tiếng lớn. Khi nhận yêu cầu này, mọi người làm khá tốt việc lặp lại những từ được phát bên tai đó. Tuy nhiên, họ không có khả năng nhớ bất kỳ từ nào được nghe ở tai bên kia, thậm chí cả với một cụm từ nhỏ được lặp lại hàng chục lần.

Ví dụ này cho thấy rất nhiều thông tin có sẵn sẽ không được thu nhận vào đầu. Bạn chỉ chọn lựa một lượng nhỏ thông tin đủ để xử lý.

Bạn lưu giữ lại bao nhiêu thông tin âm thanh? Hiệu ứng chứng mù thay đổi thị giác cho biết rằng bạn lưu giữ thông tin về thế giới trực quan không nhiều hơn một giây. Với âm thanh, bạn có thể nhớ số âm thanh trong ba giây trong một loại ký ức gọi là mạch âm thanh. Mạch âm thanh quan trọng vì nó giúp bạn ghi nhớ vài từ cuối cùng khi đang cố hiểu một câu. Hãy tưởng tượng ai đó nói với bạn: “Máy bay khởi hành từ Dallas có lịch trình đáp xuống New York.” Trong câu này, chủ ngữ là “Máy bay.” Sau đó, bạn có một mệnh đề mô tả chiếc máy bay nào người nói muốn nhắc đến (máy bay khởi hành từ Dallas). Sau đó, câu trên tiếp tục cho bạn thông tin mới về chuyến bay (hạ cánh ở New York). Nếu không thể ghi nhớ vài từ trong trí nhớ thính giác của mình thì khi nghe đến động từ (có lịch trình), bạn sẽ không thể nhớ được chủ ngữ của câu. Khả năng hiểu được lời nói của ai đó sẽ biến mất.

Bạn cũng học cách tận dụng mạch thính giác để giúp bản thân ghi nhớ các sự vật. Nếu có một danh sách vắn tắt hay một số điện thoại cần nhớ, nhiều khả năng bạn sẽ tự đọc lại nó như thể bạn đang nghe trong đầu.

>>> xem thêm: Dịch vụ quảng cáo ngoài trời

Để thấy mạch này chỉ kéo dài trong ba giây, hãy thử một nghiên cứu đơn giản với chính bạn. Giả định rằng bạn sẽ giành giải gì đó nếu nhớ được những từ con mèo, con chó và con người trong vòng 15 giây. Hãy nhắm mắt lại và xem liệu bạn có thể làm được điều đó không.

Giờ, hãy thử một nghiên cứu khác. Lần nãy, hãy cố nhớ những từ dưa hấu, con tê giác, và siêu nhiên trong vòng 15 giây. Hãy nhắm mắt lại và thử xem.

Thế nào rồi? Nhiều khả năng bạn nhớ cả hai nhóm từ. Với nhóm đầu tiên, chắc bạn đã lưu giữ các từ trong trí nhớ bằng cách tự lặp lại chúng trong vòng 15 giây. Và rất nhiều khả năng bạn đọc những từ này khá chậm. “Con mèo… con chó… con người.” Làm như thế, bạn đã đặt những từ đó vào mạch ba giây và sau đó lặp lại chúng.

Với nhóm từ thứ hai, bạn phải tự nhắc lại chúng nhanh hơn. Dưa hấu, con tê giác, siêu nhiên là những từ dài. Và con tê giác là một từ khó. Để đặt những từ này vào cùng mạch thính giác ba giây đó, bạn phải lặp lại chúng trong đầu nhanh hơn so với các từ ngắn trong danh sách đầu tiên.

TRÍ NHỚ LÀM VIỆC

Một điều giới hạn khả năng suy nghĩ của bạn vào bất kỳ lúc nào đến từ khái niệm trí nhớ làm việc. Nó đề cập đến lượng thông tin bạn có thể lưu giữ trong đầu trong thời điểm đang suy nghĩ về cái gì đó.

Trí nhớ làm việc không phải là một nơi tách biệt trong não mà ở đó bạn đặt những kiến thức bạn đang sử dụng khi suy nghĩ. Thay vào đó, nó là sự phản chiếu những thông tin bạn có thể truy cập. Bạn có một kho kiến thức rộng lớn nhưng chỉ một phần nhỏ quan trọng với bạn vào một lúc nào đó, và do đó tâm trí cho phép bạn truy cập chỉ một phần nhỏ những gì bạn biết.

Tất cả những ví dụ tôi đưa ra cho đến giờ đều tập trung vào hai điểm chính. Thứ nhất, bất chấp sự phong phú của thế giới xung quanh, chỉ có một lượng nhỏ thông tin của thế giới lọt vào được tâm trí bạn để được xử lý sâu hơn và vào bất kỳ thời điểm nào đó, chỉ một lượng nhỏ trong kho kiến thức rộng lớn của bạn có thể được sử dụng để ảnh hưởng đến điều bạn suy nghĩ. Thứ hai, quá trình thu nhận thông tin đòi hỏi sự kết hợp giữa xử lý từ dưới lên, cái trích xuất thông tin từ thế giới thông qua các giác quan và xử lý từ trên xuống, cái cho phép những kiến thức trước đây của bạn ảnh hưởng lên điều bạn cảm nhận và ghi nhớ.

Làm thế nào hai nguyên tắc này giúp bạn phát triển Kiến thức Chất lượng cao?

Phương Trinh

Comments are closed, but trackbacks and pingbacks are open.

kem duong da tot nhat cho mọi người phù hợp với mọi loại da và dịch vụ quay phim cướidịch vụ sáng tạo nội dung toàn quốc