Tư duy thông minh là bước đệm tất yếu

Tư duy thông minh không nhất thiết phải tạo ra những sáng chế làm thay đổi thế giới. Ví dụ như câu chuyện của Keith Koh. Keith không được nhìn nhận như một thiên tài như Dyson, Fairhurst hay Edison. Ông chỉ là một người bình thường có một doanh nghiệp sản xuất văn phòng phẩm. Trong nhà máy của mình, ông có những chiếc đèn đặc biệt cung cấp ánh sáng trắng cho phép công nhân có thể kiểm tra màu sơn của thành phẩm một cách chính xác. Không may thay, những chiếc đèn đó rất đắt tiền. Khi sợi dây của một bóng đèn bị cháy, Keith muốn tìm ra cách sửa những chiếc đèn thay vì bỏ tiền ra mua mới. Trong nhà máy có vài chiếc máy hồng ngoại, và ông quyết định sử dụng chúng để sửa sợi dây bóng đèn. Để tránh tia hồng ngoại làm vỡ những lớp kính mỏng quanh bóng đèn, Keith bắn những tia hồng ngoại nhỏ từ nhiều phía khác nhau vào phần dây tóc bóng đèn bị hư. Sự kết hợp của những tia hồng ngoại nhỏ cùng nhắm vào một điểm cho phép dây tóc bóng đèn tan chảy sau đó tái tạo thành một khối. Từng tia hồng ngoại sẽ không đủ mạnh để có thể làm tan chảy lớp thủy tinh bên ngoài bóng đèn. Keith học được mánh đó từ một giáo sư thời đại học. Khi lần đầu tiên học mánh này, ông không hề biết rằng mình sẽ cần đến nó sau này trong công việc. Cách tái sử dụng những kiến thức đó vào trong nhà máy của Keith chính là vận dụng Tư duy thông minh.

Vậy tại sao tới giờ bạn chưa biết về tư duy thông minh?

Chúng ta sống trong một thế giới mà bậc thầy quản trị Peter Drucker gọi là nền kinh tế tri thức. Thế giới đánh giá cao giáo dục, sự cách tân, nghiên cứu và chuyên môn. Muốn thành công trong thế giới này, bạn buộc phải tìm ra cách để trở nên thông minh hơn.

Tuy vậy, có thể bạn chưa biết nhiều lắm về cách thức tâm trí mình vận hành. 

>>> Xem thêm: Vai trò của tư duy thông minh

Bạn có thể đổ lỗi cho hệ thống giáo dục. Cấu trúc chương trình giảng dạy khoa học ở các ngôi trường trên thế giới không thay đổi nhiều trong 100 năm qua. Trở lại thời điểm mà những nền tảng của chương trình giảng dạy khoa học hiện đại mới được xây dựng, chúng ta đã có truyền thống trong việc nghiên cứu khoa học các môn sinh học, hoá học và vật lý. Do đó, người ta kỳ vọng những người có học thức phải hiểu biết về các lĩnh vực khoa học này. Vào lúc đó, ngành khoa học nghiên cứu tâm trí – tâm lý học – chưa đầy 50 năm tuổi. Nó chỉ vừa tách khỏi triết học và đang gắng sức trở thành một bộ môn riêng biệt. Người ta không có ý niệm về việc giảng dạy bộ môn tâm lý học. 

Trong thế kỷ XXI, tâm lý học đã nghiên cứu được rất nhiều điều về cách thức tâm trí hoạt động nhưng chương trình giảng dạy xây dựng hơn một thế kỷ trước chưa từng tiếp xúc nhiều với ngành học này. Và đó là vấn đề.

Tôi yêu sinh học, hoá học và vật lý. Tôi không muốn thấy chúng bị bỏ ra khỏi chương trình giáo dục khoa học tổng quát. Nó quan trọng với tất cả mọi người và đáng để coi trọng vì chúng hình thành xương sống cho rất nhiều cách tân kỹ thuật trong thế kỷ XX và XXI.

>>> Xem thêm: 12 sai lầm cần tránh khi đặt tên thương hiệu

Nhưng thực tế mà nói, phần lớn mọi người sẽ không ứng dụng những kiến thức cụ thể họ học được từ những môn khoa học cơ bản này. Chỉ một số ít người đi theo ngành y học hay một ngành khác có liên quan mới coi kiến thức sinh học là một phần của cuộc sống hàng ngày. Một nhóm nhỏ khác sẽ thực sự sử dụng những kiến thức đặc thù về những phản ứng và tương tác hoá học giữa các nguyên tố nền tảng của giáo dục hoá học tổng quát. Tất cả mọi người đều tuân theo định luật vạn vật hấp dẫn nhưng chỉ ít người cần đến những chi tiết cụ thể trong kiến thức vật lý một cách thường xuyên.

Tuy vậy, ai cũng có tâm trí. Tất cả những ai tham gia vào hệ thống giáo dục đều kỳ vọng sử dụng tâm trí của mình để ra quyết định, giải quyết vấn đề, tương tác với người khác và giao tiếp. Trên thực tế, ngày càng nhiều người đang nhận những công việc mà trong đó họ được kỳ vọng phải suy nghĩ để kiếm sống.

Dù tất cả mọi người đều có tâm trí nhưng chẳng mấy ai có trong tay cẩm nang hướng dẫn cho chính mình. Nếu tham gia một khoá học tâm lý ở trung học hay đại học thì bạn sẽ có thể được tiếp xúc với vài thông tin cơ bản về cách thức hoạt động của tư duy chúng ta. Nếu chọn đọc vài quyển sách khoa học tuyệt vời được viết dành cho đông đảo độc giả, bạn có thể thu nhận được vài bí mật mà ngành khoa học tâm lý đã khám phá.

>>> Xem thêm: 14 lỗi tiếp thị số thường gặp nhất

Dù rằng chuyện tại sao tới giờ bạn vẫn chưa được tiếp xúc với tâm lý học có thể đổ lỗi cho hệ thống giáo dục về, thì chuyện sửa chữa sai lầm đó hoàn toàn phụ thuộc vào bạn. Dyson không vô tình vấp phải bản thiết kế chiếc máy hút bụi của mình. Edison không vô tình có một ý tưởng tuyệt vời cho chiếc bóng đèn. Và bạn cũng không phải mò mẫm trong đêm tối để tìm ra công thức của tư duy thông minh. Ngành khoa học nhận thức biết rất nhiều về cách thức con người sử dụng hiểu biết của mình để giải quyết các vấn đề mới. 

Công thức cho Tư duy thông minh

Một ngày nọ, một trong những đứa con của tôi đang giải bài tập về nhà. Thằng bé đang vẽ một biểu đồ mạch điện đơn giản thể hiện một cục pin được kết nối đến một điện trở và một bóng đèn. Câu hỏi gây khó khăn cho nó là chuyện gì sẽ xảy ra cho mạch điện hiện tại nếu điện trở hiện tại được thay bằng một cái có điện trở cao hơn. Hôm đó nó không đi học và chưa từng học về điện, nên nó cứ nhìn chằm chằm vào biểu đồ mà không hiểu gì. 

Con trai tôi đã gặp phải thứ mà các nhà tâm lý học gọi là ngõ cụt. Đó chỉ là cách diễn đạt bóng bẩy để nói rằng nó đang bị bế tắc. Một trong những chìa khóa chính trong giải quyết vấn đề là giải quyết thành công những ngõ cụt. Con trai tôi đã không thành công. Nó ngồi ủ rũ trên bàn và đôi mắt bắt đầu đờ đẫn đi. May mắn thay, tôi từng lấy bằng sửa chữa vô tuyến nghiệp dư khi còn nhỏ và có học vài lý thuyết điện, nên tôi biết câu trả lời. Nhưng trong vai trò phụ huynh, tôi không muốn đưa cho con mình câu trả lời, nên tôi ra dáng “hiền triết” và đến gần cùng giải quyết vấn đề với cháu.

Tôi yêu cầu con miêu tả lại vấn đề cho tôi nghe, nhưng tất cả những gì nó có thể làm là đọc lại cho tôi bài tập đó hầu như từng từ một. Tôi hỏi con còn biết gì về điện nữa. Nó mô tả cho tôi cách những electron trong một mạch điện dịch chuyển từ cực âm của nguồn điện qua mạch điện đến cực dương. Tôi hỏi cháu điện trở dùng làm gì và nó nói rằng điện trở khiến những electron khó dịch chuyển qua mạch điện hơn.

Vì thế tôi hỏi con có biết còn thứ gì khác cũng dịch chuyển như vậy không. Nó suy nghĩ một lúc và nói rằng có nước. Tôi bảo con hãy tưởng tượng nước đang chảy trong một cái vòi. Tôi bảo nó thử tưởng tượng rằng cái vòi nước có một điện trở trông sẽ như thế nào. Nó nghĩ đến cái vòi bị bẻ cong như nó và anh trai thỉnh thoảng vẫn làm khi tưới cây hoặc rửa xe. Nó nhanh chóng nhận ra rằng việc làm điện trở lớn hơn, cũng như bẻ chiếc vòi nước, sẽ làm dòng chảy của nước chậm lại. Tâm trạng bế tắc biến mất và nó tiếp tục làm bài tập. Nó giải xong tất cả phần bài tập còn lại của trang đó bằng cách suy nghĩ về những chiếc vòi nước hơn là những mạch điện.

Theo cách riêng của mình, con trai tôi làm giống những gì James Dyson đã làm. Nó sử dụng những hiểu biết sẵn có để giải quyết một vấn đề mới. Cũng như Dyson, nó đã sử dụng kiến thức từ một lĩnh vực chuyên môn khác.

Ví dụ này nhấn mạnh hai yếu tố chính trong công thức tổng quát về Tư duy thông minh. Điều cốt yếu là phải có Kiến thức chất lượng cao và Tìm ra những kiến thức đó khi cần thiết. Con trai tôi rơi vào ngõ cụt vì nó không thể tìm ra bất kỳ kiến thức nào nó biết liên quan đến vấn đề. Bằng cách gợi ý để mô tả lại vấn đề, tôi đã giúp nó nghĩ đến dòng nước chảy qua vòi nước. Vì hiểu cách nước chảy bị ảnh hưởng thế nào bởi một nút thắt trên vòi, nó đã có những hiểu biết mới về ảnh hưởng của điện trở lên một dòng điện.

Trong trường hợp này, con tôi không thể tự tiếp cận kiến thức mình cần. Nó cần ai đó giúp đỡ để có thể đi tiếp. Nhìn chung, ngõ cụt mang lại cảm giác chán nản vì bạn không biết phải làm gì tiếp theo. Cảm giác bị bế tắc đó khiến bạn thấy lo lắng. Lo lắng và bị áp lực khi đang cố giải quyết một vấn đề không thường gặp là công thức cho tư duy thành công.

Giải quyết vấn đề có thể gây căng thẳng phần vì thói quen tâm trí hình thành trong nhiều năm thực hành tư duy của bạn. Không may thay, không phải tất cả những thói quen tâm trí đều dẫn đến Tư duy thông minh.

Phương Trinh

Comments are closed, but trackbacks and pingbacks are open.

kem duong da tot nhat cho mọi người phù hợp với mọi loại da và dịch vụ quay phim cướidịch vụ sáng tạo nội dung toàn quốc